Ziemniaki, śledź, korniszony, marynowane grzybki i dużo octu. Bez majonezu i bez śmietany. Taką sałatkę proponowała Lucyna Ćwierczakiewiczowa ponad 130 lat temu.
To drugi przepis z menu, które przygotowaliśmy podczas kulinarnego pikniku z Lucyną Ćwierczakiewiczową w parafii ewangelicko-reformowanej w Warszawie. Z jej książką w ręku sprawdzaliśmy, jak smakowała Warszawa sprzed ponad stu lat – i które z tych smaków bez problemu możemy zaprosić także do współczesnej kuchni.



Zaczęliśmy od masła serdelowego, a potem na stole pojawiła się sałatka, która na pierwszy rzut oka wydaje się bardzo znajoma. Ziemniaki i śledź? To przecież połączenie, które znamy doskonale.
Tyle że u Ćwierczakiewiczowej nie znajdziemy ani majonezu, ani śmietany. Są za to korniszony, marynowane grzyby i rydze, cebula, oliwa oraz „mocny ocet do smaku”. I jeszcze jeden szczegół: śledzia autorka radzi wcale nie moczyć. Ma być wyraziście, kwaśno i słono.
„Sałata z kartofli i śledzia” – oryginalny przepis z 1888 roku
W 15 wydaniu 365 obiadów za pięć złotych z 1888 roku Ćwierczakiewiczowa podaje przepis tak:
Sałata z kartofli i śledzia.
Ugotować kartofle w łupinach, skoro ostygną obrać, pokrajać w paski, plasterki lub kostkę. Na pół garnca kartofli wziąść jednego dobrego śledzia, nie mocząc wcale, oprawić, pokrajać w kostkę również i mleczko, wziąść kilka korniszonów, pokrajać tak samo, kilka grzybków, rydzów, jedną cebulę utrzeć na tarce, wszystko razem wymięszać, wlawszy mocnego octu do smaku, dwie łyżki oliwy i trochę pieprzu.
Lucyna Ćwierczakiewiczowa, 365 obiadów za pięć złotych, wyd. 15, 1888, s. 499.
Jak przygotować ją dzisiaj?
Dawne „pół garnca kartofli” zamieniłam na porcję dla dwóch osób, ale charakter sałatki pozostawiłam bez zmian.
Składniki na 2 osoby:
- 300 g ziemniaków
- 1 duży płat solonego śledzia, ok. 100 g
- 1 mała cebula
- 3–4 korniszony
- kilka marynowanych rydzów lub innych grzybków
- 2 łyżki oliwy
- 1–2 łyżki octu winnego lub jabłkowego
- świeżo mielony pieprz
- odrobina cukru do zbalansowania smaku
Jeżeli kupujecie całego śledzia z mleczkiem, zachowajcie je. Ćwierczakiewiczowa dodawała je do sałatki i warto tego spróbować. Jeżeli kupuje paczkowane śledzie typu matias – sałatka też się uda a pracy zdecydowanie mniej!
Ziemniaki ugotuj w łupinach, wystudź, obierz i pokrój. Pokrój śledzia, posiekaj korniszony i marynowane grzyby. Cebulę możesz drobno posiekać.
Oliwę wymieszaj z octem, pieprzem i odrobiną cukru. Jeśli masz mleczko śledziowe, rozetrzyj je i dodaj do sosu. Połącz wszystko i zostaw sałatkę na kilkanaście minut, żeby ziemniaki zdążyły przejąć smak sosu.
Warszawa od kuchni
Właśnie dla takich przepisów lubię wracać do książek Ćwierczakiewiczowej. Nie chodzi tylko o wierne odtworzenie dawnej receptury. Ciekawsze jest dla mnie pytanie: ile z tego smaku nadal jest nasze?
Sałatka z kartofli i śledzia świetnie przeszła ten test podczas pikniku. Jest prosta i bardzo wyrazista. A jednocześnie jej składniki nie wymagają kulinarnej archeologii – możemy przygotować ją dzisiaj we własnej kuchni.
To kolejny przepis z naszego menu z Lucyną Ćwierczakiewiczową. Zaczęliśmy od masła serdelowego, a na piknikowym stole pojawiły się także sałata z różnych jarzyn i pikli oraz kruche rogaliki z konfiturą.
Lubisz zaglądać ze mną do starych książek kucharskich i sprawdzać, jak smakują ich przepisy po latach? Jeśli chcesz wesprzeć moje kolejne kulinarne poszukiwania, artykuły i pracę nad książką, możesz postawić mi wirtualną kawę ☕.
Odkryj więcej z Agnieszka Kuś
Zapisz się, aby otrzymywać najnowsze wpisy na swój adres e-mail.
