Czy piękno ma swój zapach? Jak pachniały kosmetyki sprzed stu lat? I jak z dwunastu słoiczków kremu zbudować światowe imperium kosmetyczne?

„Laboratorium piękna. Śladami Heleny Rubinstein” to mój autorski cykl warsztatów zapachowych i edukacyjnych, przygotowany latem 2026 roku dla osób seniorskich w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Inspiracją stały się wystawa stała muzeum oraz wystawa czasowa poświęcona Helenie Rubinstein – pochodzącej z Krakowa twórczyni kosmetycznego imperium i jednej z najbardziej przedsiębiorczych kobiet XX wieku.

Jej niezwykła biografia stała się punktem wyjścia do opowieści o historii kosmetyków, perfumiarstwa, kobiecej niezależności, marketingu i zmieniających się kanonach piękna.

Historia, zapachy i eksperymentowanie

Podczas czterech spotkań łączyliśmy zwiedzanie muzealnych galerii z warsztatami twórczymi. Zaglądaliśmy do dawnych żydowskich domów i sklepów, odkrywając zapachy przypraw, kwiatów i ziół, które mogły towarzyszyć młodej Helenie Rubinstein. Wśród inspiracji znalazły się również barwne polichromie synagogi z Gwoźdźca, aromaty lasu przywołane opowieścią marketingową o składzie jej bestsellerowych kosmetyków.

Rozmawialiśmy o dawnych recepturach kosmetycznych, legendach otaczających pierwsze kremy Madame i jej niezwykłym talencie do kreowania luksusowej marki. Przyglądaliśmy się także historii jej perfum i zastanawialiśmy się, jak zapachy mogą opowiadać o epoce, modzie i marzeniach.

Każde spotkanie kończyło się częścią praktyczną, podczas której uczestnicy samodzielnie przygotowywali aromatyczne sole do kąpieli, komponowali perfumy i wody zapachowe oraz tworzyli pachnące wachlarze.

Edukacja przez zmysły

„Laboratorium piękna” łączy historię kobiet, kulturę materialną i dzieje kosmetyki z metodami edukacji wielozmysłowej. Zapachy, faktury, kolory i historyczne przedmioty stają się punktem wyjścia do rozmowy, eksperymentowania i dzielenia się własnymi wspomnieniami.

W pracy z osobami seniorskimi szczególnie ważne były dla mnie swobodna wymiana doświadczeń, twórcza aktywność i przyjemność wspólnego odkrywania historii. Zapachy pozwalały nie tylko poznawać przeszłość, ale również przywoływać osobiste skojarzenia i budować atmosferę uważności oraz relaksu.

Cykl jest jednym z rozwinięć mojego autorskiego projektu „Czym pachnie muzeum?”, w którym wykorzystuję zapach jako narzędzie edukacji historycznej, wielozmysłowej i włączającej.

Autorska koncepcja i współpraca

Projekt powstał z połączenia moich zainteresowań historią codzienności, dziedzictwem żydowskim, biografiami kobiet oraz historią zapachów i kosmetyków. Scenariusze opracowałam na podstawie własnych poszukiwań historycznych i zasobów muzealnych wystaw, łącząc je z autorskimi działaniami warsztatowymi.

„Laboratorium piękna” pokazuje, że historia kosmetyków może być czymś więcej niż opowieścią o urodzie. To także historia przedsiębiorczości, społecznych przemian, marzeń i sztuki kreowania własnego wizerunku.

Agnieszka Kuś – koncepcja, scenariusze i prowadzenie warsztatów.

Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, lato 2026.